शिक्षण

विद्यार्थ्यांसाठी उपयुक्त मराठी Web Stories – अभ्यास, करियर मार्गदर्शन, ज्ञानवर्धक माहिती आणि शिक्षणासाठी सोपी मांडणी.

​डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: आधुनिक भारताचे महाशिल्पकार

“डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा प्रेरक जीवनप्रवास, महाडचा सत्याग्रह, काळाराम मंदिर प्रवेश आणि भारतीय राज्यघटनेची निर्मिती यावर या लेखात सविस्तर प्रकाश टाकला आहे. दलितांचे कैवारी आणि आधुनिक भारताचे निर्माते बाबासाहेबांचे कार्य जाणून घेण्यासाठी हा लेख नक्की वाचा.”

​डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: आधुनिक भारताचे महाशिल्पकार Read More »

​डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची धर्मांतराची त्रिवार घोषणा: एक ऐतिहासिक आणि वैचारिक क्रांती

प्रास्ताविक : “मी हिंदू म्हणून जन्मलो असलो तरी हिंदू म्हणून मरणार नाही,” ही गर्जना म्हणजे भारतीय सामाजिक इतिहासातील एक असा प्रस्फोट होता, ज्याने हजारो वर्षांच्या गुलामगिरीच्या साखळदंडात अडकलेल्या समाजाला मुक्ततेचा मार्ग दाखवला. १३ ऑक्टोबर १९३५ रोजी नाशिक जिल्ह्यातील येवला येथे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी दिलेली ही घोषणा केवळ भावनिक नव्हती, तर ती अत्यंत विचारपूर्वक घेतलेला एक

​डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची धर्मांतराची त्रिवार घोषणा: एक ऐतिहासिक आणि वैचारिक क्रांती Read More »

राजमाता जिजाऊ: स्वराज्याचे स्वप्न पेरणाऱ्या आणि शिवबा घडवणाऱ्या महामाता

प्रास्ताविक : “मराठा तितुका मेळवावा, महाराष्ट्र धर्म वाढवावा…” हे समर्थ रामदास स्वामींचे वचन सत्यात उतरवण्यासाठी ज्या माऊलीने आपले संपूर्ण आयुष्य खर्ची घातले, त्या म्हणजे स्वराज्यजननी राजमाता जिजाऊ. इतिहासात अनेक राजे झाले, अनेक योद्धे झाले; पण एका राजाला घडवणारी, त्याला नीतिमत्ता, शौर्य आणि न्यायप्रियतेचे बाळकडू पाजणारी माता विरळाच! जिजाऊ केवळ छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या माता नव्हत्या, तर

राजमाता जिजाऊ: स्वराज्याचे स्वप्न पेरणाऱ्या आणि शिवबा घडवणाऱ्या महामाता Read More »

डॉ. हर्गोविंद खुराना: अनुवांशिक शास्त्राचा पाया रचणारे महान भारतीय-अमेरिकन शास्त्रज्ञ

प्रास्ताविक : जेव्हा आपण आधुनिक विज्ञानाचा आणि विशेषतः अनुवांशिक शास्त्राचा (Genetics) विचार करतो, तेव्हा एका नावाशिवाय हा इतिहास पूर्ण होऊ शकत नाही – ते नाव म्हणजे डॉ. हर्गोविंद खुराना. एका छोट्याशा गावातून आलेला मुलगा जागतिक स्तरावर विज्ञानाची दारे कशी उघडतो आणि ‘नोबेल’ सारखा सर्वोच्च बहुमान कसा मिळवतो, ही कथा केवळ विज्ञानाची नाही, तर जिद्दीची आणि

डॉ. हर्गोविंद खुराना: अनुवांशिक शास्त्राचा पाया रचणारे महान भारतीय-अमेरिकन शास्त्रज्ञ Read More »

बजेट २०२६: सामान्य माणसाच्या खिशावर काय परिणाम होणार? संपूर्ण विश्लेषण

प्रास्ताविक : नमस्कार रसिक वाचकहो! दरवर्षी फेब्रुवारी महिना उजाडला की सर्वांचे लक्ष लागते ते संसदेकडे, कारण तो काळ असतो देशाच्या ‘बजेट’चा म्हणजेच अर्थसंकल्पाचा. २०२६ चा हा अर्थसंकल्प भारताच्या आर्थिक प्रवासातील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. “माझ्या खिशातून किती टॅक्स जाणार?” “भाजीपाला आणि इंधन स्वस्त होणार का?” असे अनेक प्रश्न तुमच्या मनात असतील. याचबरोबर देशाची

बजेट २०२६: सामान्य माणसाच्या खिशावर काय परिणाम होणार? संपूर्ण विश्लेषण Read More »

छत्रपती शिवाजी महाराज: स्वराज्य संस्थापक आणि आदर्श राजाचा संपूर्ण इतिहास

प्रास्ताविक : ​”प्रतिपच्चंद्रलेखेव वर्धिष्णुर्विश्ववंदिता शाहसूनोः शिवस्यैषा मुद्रा भद्राय राजते।” हे केवळ राजमुद्रेवरील शब्द नाहीत, तर एका सुवर्णयुगाची नांदी होती. ज्या काळात रयतेवर अन्याय होत होता, आया-बहिणींची अब्रू सुरक्षित नव्हती आणि धर्मावर संकट होते, अशा अंधकारमय काळात सह्याद्रीच्या कुशीत एक तेज चमकले – ते म्हणजे ‘शिवराय’. छत्रपती शिवाजी महाराज हे केवळ एक योद्धे किंवा राजा नव्हते,

छत्रपती शिवाजी महाराज: स्वराज्य संस्थापक आणि आदर्श राजाचा संपूर्ण इतिहास Read More »

जागतिक ब्रेल दिन: अंधारातून प्रकाशाकडे नेणारी सहा ठिपक्यांची किमया!

प्रास्ताविक ‘जागतिक ब्रेल दिन: लुई ब्रेल यांचा इतिहास आणि महत्त्व’. कल्पना करा, जर तुम्हाला एका क्षणात जगातील सर्व रंग आणि दृश्ये दिसणे बंद झाले तर? केवळ स्पर्शाच्या जोरावर जगणे किती कठीण असेल? पण म्हणतात ना, “गरज ही शोधाची जननी असते.” दृष्टी नसलेल्या व्यक्तींसाठी ज्ञानाचे दरवाजे उघडणाऱ्या एका महान क्रांतीचा जन्म झाला, ज्याला आपण ‘ब्रेल लिपी’

जागतिक ब्रेल दिन: अंधारातून प्रकाशाकडे नेणारी सहा ठिपक्यांची किमया! Read More »

अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन: मराठी अक्षरांचा महाकुंभ आणि भाषेचा उत्सव!

प्रास्ताविक मराठी भाषा म्हणजे केवळ संवादाचे माध्यम नाही, तर तो आपल्या संस्कृतीचा श्वास आहे. या भाषेचा आणि साहित्याचा गौरव करणारा सर्वात मोठा सोहळा म्हणजे ‘अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन’. वर्षातून एकदा भरणारा हा अक्षरांचा महाकुंभ केवळ लेखकांचा नाही, तर तमाम मराठी रसिकांचा उत्सव असतो. आजच्या या विशेष ब्लॉगमध्ये आपण या संमेलनाचा गौरवशाली इतिहास आणि त्याचे

अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन: मराठी अक्षरांचा महाकुंभ आणि भाषेचा उत्सव! Read More »

क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले: स्त्री शिक्षणाची मशाल आणि आधुनिक भारताच्या जननी

प्रास्ताविक आज जेव्हा एखादी मुलगी हातात पुस्तक घेऊन शाळेत जाते किंवा एखादी महिला मोठ्या पदावर कार्यरत असते, तेव्हा त्या यशाच्या मागे एका महान स्त्रीचा संघर्ष उभा असतो. तो चेहरा म्हणजे क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले. ज्या काळात स्त्रियांनी उंबरठा ओलांडणे हे पाप मानले जात होते, त्या काळात दगडाधोंड्यांचा मारा सोसून शिक्षणाची गंगा घराघरात पोहोचवण्याचे काम सावित्रीमाईंनी केले.

क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले: स्त्री शिक्षणाची मशाल आणि आधुनिक भारताच्या जननी Read More »

राष्ट्रीय विज्ञान कथा दिन २०२६: इतिहास, महत्त्व आणि कल्पनाशक्ती

प्रास्ताविक तुम्ही कधी विचार केला आहे का की, आज आपण जे स्मार्टफोन्स वापरतो, जे रोबॉट्स पाहतो किंवा अंतराळ प्रवासाच्या गप्पा मारतो, या सर्व गोष्टी एकेकाळी कोणाची तरी निव्वळ ‘कल्पना’ होती? विज्ञान आणि कल्पनाशक्ती यांच्यातील हा जो दुवा आहे, तोच ‘विज्ञान कथां’च्या (Science Fiction) माध्यमातून मांडला जातो. दरवर्षी २ जानेवारी रोजी जगभरात ‘राष्ट्रीय विज्ञान कथा दिन’

राष्ट्रीय विज्ञान कथा दिन २०२६: इतिहास, महत्त्व आणि कल्पनाशक्ती Read More »