प्रास्ताविक
आज जेव्हा एखादी मुलगी हातात पुस्तक घेऊन शाळेत जाते किंवा एखादी महिला मोठ्या पदावर कार्यरत असते, तेव्हा त्या यशाच्या मागे एका महान स्त्रीचा संघर्ष उभा असतो. तो चेहरा म्हणजे क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले. ज्या काळात स्त्रियांनी उंबरठा ओलांडणे हे पाप मानले जात होते, त्या काळात दगडाधोंड्यांचा मारा सोसून शिक्षणाची गंगा घराघरात पोहोचवण्याचे काम सावित्रीमाईंनी केले. आजच्या या विशेष लेखात, आपण सावित्रीबाई फुले यांच्या जीवनातील त्या संघर्षाचा आणि विजयाचा प्रवास जाणून घेणार आहोत.
१. बालपण आणि विवाहानंतर वळणबिंदू
सावित्रीबाईंचा जन्म ३ जानेवारी १८३१ रोजी सातारा जिल्ह्यातील नायगाव येथे झाला.
जोतिरावांची साथ
वयाच्या अवघ्या ९ व्या वर्षी त्यांचा विवाह जोतिराव फुले यांच्याशी झाला. जोतिरावांनी ओळखले की जर समाज बदलायचा असेल, तर घरच्या स्त्रीला शिक्षित करणे गरजेचे आहे. त्यांनी सावित्रीबाईंना घरीच शिकवायला सुरुवात केली. हाच तो क्षण होता ज्याने भारतीय इतिहासाची दिशा बदलली.
२. १ जानेवारी १८४८: पहिली मुलींची शाळा
पुण्यातील भिडेवाड्यात जेव्हा सावित्रीबाईंनी पहिली मुलींची शाळा सुरू केली, तो दिवस भारतीय स्त्री शिक्षणाचा सुवर्णदिन ठरला.
अमानवीय विरोध: शाळेत जाताना लोक त्यांच्यावर शेण, दगड आणि चिखल फेकायचे.
दोन साड्यांचा प्रवास: सावित्रीबाई आपल्या पिशवीत दुसरी साडी सोबत ठेवायच्या, जेणेकरून शाळेत गेल्यावर त्या चिखलाने माखलेली साडी बदलून शिकवू शकतील. ही जिद्दच आजच्या महिलांचे सामर्थ्य बनली आहे.
३. केवळ शिक्षणच नाही, तर सामाजिक क्रांती
सावित्रीबाईंचे कार्य केवळ शाळा उघडण्यापुरते मर्यादित नव्हते.
सत्यशोधक समाज आणि मानवाधिकार
बालहत्या प्रतिबंधक गृह: विधवांच्या अगतिकतेचा फायदा घेणाऱ्या समाजाविरुद्ध त्यांनी दंड थोपटले आणि अशा स्त्रियांच्या मुलांसाठी आश्रम सुरू केला.
पाण्याचा हौद: अस्पृश्यांसाठी त्यांनी स्वतःच्या घरचा पाण्याचा हौद खुला केला, ही त्या काळातील सर्वात मोठी सामाजिक क्रांती होती.
४. साहित्यातून प्रबोधन: काव्यफुले
सावित्रीबाई या केवळ शिक्षिका नव्हत्या, तर त्या एक उत्तम कवयित्री देखील होत्या.
काव्यफुले आणि बावनकशी सुबोध रत्नाकर: या काव्यसंग्रहातून त्यांनी शिक्षणाचे महत्त्व आणि अंधश्रद्धेवर कडाडून प्रहार केला.
५. अखेरचा श्वास: मानवतेची सेवा
१८९७ मध्ये पुण्यात प्लेगची साथ पसरली होती. स्वतःच्या प्राणाची पर्वा न करता सावित्रीबाई रुग्णांची सेवा करत होत्या.
एक आदर्श मृत्यू: एका प्लेगबाधित मुलाला वाचवण्यासाठी त्यांनी त्याला खांद्यावर वाहून दवाखान्यात नेले. यातूनच त्यांना प्लेगची लागण झाली आणि १० मार्च १८९७ रोजी या क्रांतीज्योतीने जगाचा निरोप घेतला.
निष्कर्ष
सावित्रीबाई फुले हे केवळ एक नाव नाही, तर तो एक विचार आहे. त्यांनी पेरलेल्या ज्ञानाच्या बीजाचे आज वटवृक्ष झाले आहे. आजच्या काळात सावित्रीबाईंना खऱ्या अर्थाने अभिवादन करायचे असेल, तर शिक्षण आणि समानतेचा हा वारसा आपण पुढे नेला पाहिजे.
तुमचे मत कळवा!
सावित्रीबाई फुले यांच्या जीवनातील कोणता प्रसंग तुम्हाला सर्वात जास्त प्रेरणा देतो? आम्हाला कमेंट बॉक्समध्ये नक्की सांगा! तुमच्या ओळखीतील प्रत्येकापर्यंत हा ऐतिहासिक वारसा पोहोचवण्यासाठी हा लेख सोशल मीडियावर नक्की शेअर करा!
अशाच प्रेरणादायी माहितीसाठी आणि अपडेट्ससाठी Mywebstories.com ला फॉलो करा.